ATA 22 · SİSTEM DOSYASI 03

Otomatik Uçuş
& Mode Awareness

Uçağın nereye, nasıl ve hangi güçle gideceğini yöneten flight guidance katmanını; seçili hedefler, yönetilen profil ve FMA dili üzerinden sadeleştirilmiş biçimde anlatır.

YÖNETİM
2 × FMGC
ARAYÜZ
FCU + MCDU
KILAVUZ
FD + Autopilot
GÜÇ YÖNETİMİ
Autothrust
03ATA 22 OVERVIEW
GENEL BAKIŞ

Hedefi seçer, rotayı hesaplar,
uçağa kumanda üretir.

FMGC’ler uçuş planını, performansı ve navigasyon verilerini işler. Flight Control Unit (FCU), mürettebatın doğrudan seçtiği hız, baş, irtifa ve düşey hız hedeflerinin arayüzüdür. Flight Director bu hedefleri takip edilecek komut çubukları olarak gösterir; Autopilot uygun olduğunda kumandaları uygular; Autothrust ise seçilen veya yönetilen hız hedefi için motor itişini yönetir.

ŞEMA 22-01

A320 otomatik uçuş sistem mimarisi

FMGC · FAC · AP/FD · A/THR
Airbus A320 otomatik uçuş sisteminde FMGC, FAC, Flight Director, Autopilot, Autothrust, MCDU, ekranlar ve uçuş kumandaları arasındaki bağlantıları gösteren sistem şeması
Airbus A320 · Otomatik uçuş sistemi mimarisi Kaynak: AviationHunt · ATA 22 ↗

Şema açıklamaları

FMGC 1 / 2
Uçuş yönetim ve kılavuz bilgisayarları
FAC 1 / 2
Uçuş artırma bilgisayarları
FD · AP · A/THR
Flight Director, Autopilot ve Autothrust
FCU
Uçuş kontrol ünitesi; seçili hedef arayüzü
MCDU
Çok amaçlı kontrol ve gösterge ünitesi
PFD / ND
Birincil uçuş ve navigasyon ekranları
ELAC / SEC
Uçuş kumandası bilgisayarları
ECAM
Elektronik merkezi uçak izleme sistemi

Şema kavramsal eğitim içindir. Bilgisayar mimarisi, standartlar, fonksiyonlar ve kullanılabilirlik uçak konfigürasyonuna göre değişebilir.

HAP BİLGİLER

ATA 22’yi altı adımda oku

FCOM-BENZERİ ÖZGÜN ÖZET
01 · FMGC

Uçuşun hesaplama merkezi

FMGC; uçuş planı, performans, navigasyon ve seçilmiş hedefleri bir araya getirerek lateral, dikey ve hız kılavuzu üretir.

02 · FCU

Seçili hedefin kokpit arayüzü

Hız, baş veya track, irtifa ve düşey profil için mürettebatın doğrudan müdahale ettiği kontrol panelidir. Seçili ve yönetilen mantık burada görünür hâle gelir.

03 · FD

Komutu gösterir

Flight Director, istenen uçuş yolunu PFD’deki pitch ve roll kılavuzlarıyla sunar. Pilot komut çubuklarını manuel olarak takip edebilir.

04 · AP

Komutu uçuş kumandalarına uygular

Autopilot, seçili veya yönetilen modlara göre uçuş yolunu takip etmek için uçuş kontrol sistemine komut gönderir. Bağlanma ve kullanılabilirlik şartları önemlidir.

05 · A/THR

Hız hedefi için itişi yönetir

Autothrust, aktif mod ve hedefe göre motor itişini ayarlar. Sistem durumu ve aktif thrust modu FMA üzerinden çapraz kontrol edilmelidir.

06 · FMA

Uçağın gerçekten ne yaptığını söyler

FMA, lateral, dikey ve thrust modlarını; AP/FD ve yaklaşma durumunu gösterir. Otomasyonun niyetini değil, aktif sonucunu doğrulama alanıdır.

MODE AWARENESS FLOW

Her değişiklikte aynı çapraz kontrol

SELECT → ANNUNCIATE → MONITOR → INTERVENE
  1. 1
    SeçFCU veya MCDU üzerinden hedefi / profili belirle
  2. 2
    OnaylaFMA’da aktif ve armed modları doğrula
  3. 3
    İzleUçuş yolu, hız, irtifa ve thrust sonucunu takip et
  4. 4
    ÖngörCapture, mode reversion veya yaklaşan kısıtları önceden gör
  5. 5
    Müdahale etGerektiğinde uygun seçili moda geç veya uçağı manuel uçur
AKILDA KALSIN

Üç kritik ayrım

  • Flight Director ile Autopilot aynı şey değildir.FD komutu gösterir; AP ise geçerli ve bağlı olduğunda bu komutu uçuş kumandaları üzerinden uygular. FD, manuel uçuşta da kullanılabilir.
  • Seçmek, modun devreye girdiği anlamına gelmez.Hedef veya mod seçildikten sonra FMA, neyin aktif ya da armed olduğunu doğrulamak için başvurulacak ana göstergedir.
  • Otomasyon, izlemeyi ortadan kaldırmaz.Mode transition, reversion ve beklenmeyen uçuş yolu/sürat eğilimleri; her zaman uçak durumuyla ve FMA ile birlikte izlenmelidir.
Operasyonel sınır

Bu özgün şema ve özet yalnızca kavramsal eğitim içindir. Uçak konfigürasyonuna ait güncel FCOM/DSC, FCTM, ECAM, QRH, MEL ve işletmeci prosedürlerinin yerini tutmaz.

Başlıca kaynaklar EASA · Flight guidance & FMA ↗ Airbus Safety First · Autoflight robustness ↗